రాతి నేలపై రతనాల పంటలు

  • ఏడు గిరిజన గూడాల్లో నవచైతన్యం
ప్రకృతిని సవాలు చేస్తూ రాతినేలపై అద్భుతమైన పంటలు పండిస్తున్నారు ఈ గిరిజన రైతులు. చైనా, వియత్నం, కంబోడియా దేశాల్లో మాత్రమే కొండలు, గుట్టలను తొలిచి పంటలను పండిస్తున్నారు. వారిని తలదన్నే రీతిలో రాతినేలపై సేంద్రియ సేద్యం చేస్తూ శాస్త్రవేత్తలను అబ్బురపరుస్తున్న ఆసిఫాబాద్‌ గిరిజన రైతుల స్ఫూర్తిగాథ.
కుమరం భీం ఆసిఫాబాద్‌ జిల్లా తిర్యాణి మండలం మాణిక్యాపూర్‌ గ్రామపంచాయతీ పరిధిలో గల గుండాల అటవీ ప్రాంతం అది. పది కిలోమీటర్లు కాలినడక అడవుల గుండా వాగులు.. వంకలు.. గుట్టలు ఎక్కిదిగితే కానీ అక్కడికి చేరుకోలేం. ఆ ప్రాంతంలోని అర్జిగూడ, లచ్చిపటేల్‌గూడ, దొడ్డిగూడ, దాబాగూడ, చిక్కలగూడ, రాజుగూడ, గుడివాడ గ్రామాల పరిధిలో నేలంతా పరుపురాయి పరుచుకుని వుంటుంది.
15 ఏళ్ల క్రితం ఇక్కడ సాగు భూమి కాదుకదా కనీసం గడ్డి కూడా మొలిచే పరిస్థితి లేదు. ఇదే గ్రామానికి చెందిన ఓ విద్యాధికుడు సోయం బొజ్జిరావు గిరిజనుల దుర్భర జీవితాల్ని గమనించి చలించిపోయాడు. విదేశాల్లో కొండలపై జరుగుతున్న వ్యవసాయం గురించి తెలుసుకున్నాడు.
రాతి నేలపై పంటలు ఎందుకు పండించకూడదన్న ఆలోచన రావడంతో దీనిపై ప్రయోగాత్మకంగా ముందు కొంత విస్తీర్ణంలో ఆచరణలో పెట్టి విజయం సాధించారు. దాంతో ఊరంతా ఈ తరహా సేద్యం చేయడానికి ముందుకొచ్చి బొజ్జిరావుతో చేతులు కలిపారు. దూరప్రాంతాల నుంచి ఎడ్లబండ్లపై మట్టిని తరలించుకొచ్చి రాతి నేలపై దాదాపు అడుగున్నర మందంతో నింపారు.
మొత్తం విస్తీర్ణాన్ని మడులుగా విభజించి నీటిని తట్టుకునే వరి వంగడాలను ఎంపిక చేసుకుని సాగు చేపట్టారు. మొదటి ఏడాది ఆశించిన దానికంటే అధిక దిగుబడులు రావడంతో మరుసటి ఏడాది నుంచి రెట్టించిన ఉత్సాహంతో మరింత మట్టిని తీసుకువచ్చి అందుబాటులో ఉన్న పశువుల పేడను ఉపయోగించి తమ పొలాలను సారవంతమైన నేలలుగా తీర్చిదిద్దారు.
ఇలా యేటా ఖరీఫ్‌, రబీ సీజన్‌ల ఆరంభానికి ముందు తమ దుక్కులను తయారుచేసుకుని సంప్రదాయ పంటలన్నీ సాగు చేస్తూ ఆకలిని జయించారు ఆ ప్రాంత గిరిజనులు. వర్షాకాలంలో అందుబాటులో ఉండే నీటిని నిలువ చేసుకుని ఖరీఫ్‌, రబీలో వరి, మొక్కజొన్న, శనగ, జొన్న, కంది వంటి పంటలే కాకుండా నిరంతర ఆదాయాన్ని సమకూర్చే కూరగాయల జాతికి చెందిన పంటలను పండిస్తూ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. ఈ గ్రామంలో మొత్తం 180 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో పంటలు సాగవుతున్నాయి. సగటున ఎకరాకు 12 నుంచి 20 బస్తాల వరకు పూర్తి సేంద్రియ ఎరువులను ఉపయోగించి సాగు చేయడం విశేషం.
ఆ ప్రాంత గిరిజనుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపిన బొజ్జిరావు అకాలమరణం పాలయ్యారు. అయినా ఆయన స్ఫూర్తిని కొనసాగిస్తున్నారు గిరిజన రైతులు. వందకు పైగా ఎకరాల్లో వరి, మక్క, పెసర ఖరీఫ్‌ పంటలతో పాటు కంది, పెసర, శనగ, జొన్న పంటల్ని రబీ పంటలుగా పండిస్తున్నారు. గ్రామంలో ప్రభుత్వం నిర్మించిన మైసమ్మ చెరువు నీటిని పూరి స్థాయిలో వినియోగించుకొంటున్నారు.
బొజ్జిరావు కృషిని గుర్తించిన ప్రభుత్వం ఇక్కడ 250 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించేందుకు ఆయన పేరుతో ఒక కుంటను నిర్మించింది. రెండు చెక్‌ డ్యాంలను నిర్మించింది. ఇక్కడి రైతుల పట్టుదలను గుర్తించి దాన్‌ ఫౌండేషన్‌ సంస్థ వారు గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకొని స్వయం ఉపాధి కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. అయిదు రైతు క్లబ్‌లను ఏర్పాటుచేసి వ్యవసాయ రంగంలో మరింతగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
అన్నానికి ఢోకా లేదు
మునుపు మా ఇంటికి ఎవరన్నా చుట్టాలు వస్తే ఒక పూట తిండి పెట్టే శక్తి మాకు ఉండేది కాదు. బొజ్జిరావు మాకు అన్నం పెట్టిండు. రాళ్ల భూముల్లో ఎలా పంటలు పండించాలో చూపించాడు. మా ఎడ్లబండ్లతో వేరే చోటు నుంచి మంచి మట్టి తెచ్చి పొలంలో పోసుకుని చెరువు నీటి పదును పెట్టి వరి పంట కూడా బాగా పండిస్తున్నాం. ఇంట్లో అందరికీ పని దొరుకుతుంది.
-మర్సుకోల తిరుపతి, గ్రామస్తుడు
బొజ్జిరావు స్పూర్తితో..
మా గ్రామ యువకుడు బొజ్జిరావు చూపిన మార్గంలో రాళ్ల భూముల్లో అడుగు మందం మట్టి పోసి మంచి పంటలు పండించుకుంటున్నాం. ఎకరాకు 35 నుంచి 40 బస్తాల వరి ధాన్యం పండిస్తున్నాం. పత్తి పంట కూడా వేస్తున్నాం. చెరువు నీటిని వాడుకొని మక్క పంట వేస్తున్నాం. ఈ భూముల్లో రబీలో కంది, పెసర, జొన్న పంటలు పండిస్తున్నాం.
– కోవ హన్మంతు, గ్రామ పటేల్‌, గుండాల
– ఆంధ్రజ్యోతి ప్రతినిధి, ఆసిఫాబాద్‌
Credits : Andhrajyothi

యాసంగిలో వరి సిరి

  • వరికి అగ్గితెగులు ముప్పు
తెలంగాణలో ఏటా యాసంగిలో 6.14 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో వరి సాగవుతుంది. ఇప్పటి కే కొందరు రైతులు నాట్లు పూర్తి చేశారు. మరి కొన్నిచోట్ల నారుమళ్లు సిద్ధమవుతున్నాయి. చలి తీవ్రంగా వున్న ప్రస్తుత తరుణంలో నారుమళ్లకు అగ్గితెగులు సోకే ప్రమాదం వుందంటున్నారు నిపుణులు. వరి సాగుకు ఏ వండగాలు ఉత్తమం? నారును ఎలా పెంచాలి? వరిలో అధిక దిగుబడులు సాధించేందుకు ఎలాంటి సస్యరక్షణ చర్యలు పాటించాలనే అంశాలపై సమగ్ర కథనం.
యాసంగిలో రైతాంగం ఎక్కువగా సాగుచేసే వరి రకాలలో తెలంగాణ సోన (ఆర్‌.ఎన్‌.ఆర్‌. 15048), కునారం సన్నాలు (కె.ఎన్‌.ఎమ్‌ 118), బతుకమ్మ (జె.జి.యల్‌ 18047), శీతల్‌ (డబ్ల్యు.జి.ఎల్‌. 283), కాటన్‌ దొర సన్నాలు (ఎం.టి.యు 1010), ఐ.ఆర్‌. 64, తెల్లహంస, జగిత్యాల సాంబ (జె.జి.ఎల్‌. 3844) వంటి రకాలు అతి ముఖ్యమైనవి.
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వరినార్లు సిద్ధమవుతున్నాయి. కొన్ని చోట్ల నాట్లు కూడా పూర్తయ్యాయి. ఈ తరుణంలో రైతులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తల గురించి హైదరాబాద్‌ రాజేంద్రనగర్‌లోని జాతీయ వరి పరిశోధన కేంద్రం ప్రధాన శాస్త్రవేత్త ఆర్‌. జగదీశ్వర్‌ చేస్తున్న సూచనలివి.
డిసెంబర్‌ రెండవ పక్షంలో చలి తీవ్రత పెరిగినందువల్ల, రాత్రివేళలో మంచుపడి పంటకు అగ్గి తెగులు సోకే అవకాశం ఉంది.
దీనికితోడు ఇంకా నారుమడి దశలో ఉన్న మొక్కలు సరిగ్గా ఎదగక నాట్లు ఆలస్యమయ్యే అవకాశం ఉంది. వీటిని దృష్టిలో ఉంచుకొని రైతులు నారుమడిలో, ప్రధాన పొలంలో ఈ చర్యలు తప్పకుండా పాటించాలి. చలివలన నారు ఎదుగుదల లోపించడం, నార్లు ఎర్రబడడం సర్వసాధారణం, కాబట్టి నార్లను కాపాడటానికి సన్నటి పాలిథిన్‌ పట్టాను కర్రలతో లేదా ఊచలతో అమర్చాలి. రాత్రివేళలో కప్పి ఉంచి మరునాడు ఉదయాన్నే తీసివేసినట్లయితే వేడి వలన నారు త్వరగా పెరిగి, 3-4 వారాలలో ఆకులు తొడుగుతుంది.
రాత్రివేళలో నారుమడిలో సమృద్ధిగా నీరు ఉంచి మరుసటి రోజు ఉదయం ఆ నీటిని తీసివేసి ఉదయం 10-11 గంటల మధ్య నీటిని పెట్టినట్లయితే నారు ఎదుగుదల బాగుంటుంది. నారుమడిలో జింక్‌ లోప లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే జింక్‌ సల్ఫేట్‌ 2.0 గ్రాములు, లీటరు నీటికి కలిపి అవసరం మేరకు 1-2 సార్లు ఐదు రోజుల వ్యవధిలో పిచికారీ చేయాలి. విత్తిన 15 రోజులకు పైపాటుగా వేసే యూరియాతో (2.5 కిలోలు) పాటు కార్బండాజిమ్‌ 25 శాతం + మాంకోజెబ్‌ 50 శాతం కలిగిన మిశ్రమ శిలీంధ్ర నాశకాన్ని 6.25 గ్రాములు పట్టించి నారుమడిలో వేయాలి.
అగ్గి తెగులు నివారణకు గాను ట్రైసైక్లజోల్‌ 0.6 గ్రా. లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయాలి. రబీ పంట కాలంలో కాండం తొలుచు పురుగు ఉధృతి ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి 15 రోజులకు 2 గుంటల నారుమడికి 800 గ్రా. కార్బోఫ్యూరాన్‌ 3జి గుళికలు వేసుకోవాలి. చలికి నారు ఎదగక ఆలస్యమైతే నాటువేసే వారం రోజుల ముందు మరొకసారి నారుమడిలో కార్బోఫ్యూరాన్‌ 3జి గుళికలు వేసుకోవాలి.
కాండం తొలిచే పురుగుతో జాగ్రత్త
దాదాపు అన్ని రకాలలోనూ రబీలో ఆశించే కాండం తొలిచే పురుగు వల్ల ప్రతి రైతు ఎకరాకు 3-5 బస్తాల దిగుబడి నష్టపోయే అవకాశం ఉంది. ఖరీఫ్‌ పంట కాలంలో కూడా అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల కాండం తొలిచే పురుగు ఆశించి తెల్ల కంకుల వల్ల రైతాంగం చాలా నష్టపోయారు. కాబట్టి రబీలో నారుమడి దశ నుంచే అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ముదురు ఎండుగడ్డి లేదా పసుపు రంగులో ఉండే రెక్కల పురుగులు లేత నారుకొనల మీద గోధుమరంగు ముద్దల వలె గుడ్లు పెడతాయి. ప్రధాన పొలంలో పిలక దశలో ఆశిస్తే మొవ్వు చనిపోవడం, అంకురం నుంచి చిరుపొట్ట దశలో ఆశిస్తే ఈనిన తర్వాత తెల్లకంకులు రావటం గమనిస్తూ ఉంటాం.
ఎకరాకు సరిపడే నారుమడిలో ఒక లింగాకర్షక బుట్ట (2-3 గుంటలకు ఒక బుట్ట) అమర్చి కాండం తొలిచే పురుగు ఉధృతి గమనించాలి. అలాగే ప్రధాన పొలంలో ఎకరాకు 3 లింగాకర్షక బుట్టలు అమర్చి వారానికి బుట్టకు 25 మగ రెక్కల పురుగులు పడిన వెంటనే పిలక దశలో సస్యరక్షణ చేపట్టాలి. ఈ దశలో ఎసిఫేట్‌ 75 ఎస్‌పి 1.5 గ్రాములు (300 గ్రాములు/ఎకరాకు) లేదా కార్టాప్‌ హైడ్రోక్లోరైడ్‌ 50 ఎస్‌పి 2 గ్రా. (400 గ్రా./ఎకరాకు) లేదా క్లోరాంట్రానిలిప్రోల్‌ 0.4 శాతం గుళికలు 4 కిలోలు/ఎకరాకు లేదా కార్టాప్‌ హైడ్రోక్లోరైడ్‌ 4జి గుళికలు ఎకరాకు 8 కిలోలు వాడుకోవాలి.
అంకురం నుండి చిరుపొట్ట దశలో తప్పనిసరిగా కార్టాప్‌ హైడ్రోక్లోరైడ్‌ 50 ఎస్‌.పి 2 గ్రా. లేదా క్లోరాంట్రానిలిప్రోల్‌ 0.3 మిల్లీలీటర్లు /లీటరు నీటికి చొప్పున ఎకరానికి 200 లీటర్ల మందు ద్రావణం తయారుచేసుకుని పిచికారీ చేయాలి. అగ్గి తెగులు నివారణకు గాను ట్రైసైక్లజోల్‌ 0.6 గ్రా. లేదా ఇసోప్రోథయోలెస్‌ 1.5 మి.లీ. లీటరు నీటికి కలిపి 7-10 రోజుల వ్యవధితో వాతావరణ పరిస్థితులను బేరీజు వేసుకుని రెండుసార్లు పిచికారీ చేయాలి.
– ఆంధ్రజ్యోతి ప్రతినిధి, హైదరాబాద్‌
Credits : Andhrajyothi

ఈ గ్రామం.. రసాయన రహితం

  • సేంద్రియ సాగుతో సిరులు పండిస్తున్న ఏనెబావి రైతులు
పల్లెలకు పాఠం- రైతులకు ఆదర్శం, సమష్టి కృషికి
నిదర్శనం జనగామ జిల్లా ఏనెబావి గ్రామం. క్రిమి
సంహారకాలు లేని సేద్యం గురించి ఎక్కడ మాట్లాడాల్సి వచ్చినా ఏనెబావినే ఉదాహరణగా చూపుతారు. రసాయనరహిత గ్రామంగా పేరొందిన ఆ గ్రామ రైతుల ప్రస్థానం ఇది.
జనగామ జిల్లాలోని లింగాలఘణపురం మండలం మాణిక్యాపురం గ్రామపంచాయతీ పరిధిలోని ఏనెబావి గ్రామ రైతులు సేంద్రియ వ్యవసాయం చేస్తూ సిరులు పండిస్తున్నారు. రసాయనిక ఎరువులు వాడకుండా చీడపీడల బాధ లేకుండా అధిక దిగుబడులు పొందుతూ రాష్ట్రస్థాయిలో గుర్తింపు పొందుతున్నారు. ‘క్రాప్స్‌’ స్వచ్ఛంద సంస్థ సహకారంతో స్వతహాగా ఇంట్లోనే సేంద్రియ ఎరువులు తయారుచేసుకొని వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. గ్రామానికి చెందిన 45 మంది రైతులు తమకున్న 145 ఎకరాల్లో వరి, కూరగాయల పంటలు సాగుచేస్తూ లాభాలు గడిస్తున్నారు. చెరువు నుంచి తెచ్చిన మట్టి, ఆవుపేడ, గొర్రెలు, మేకల ఎరువు, గోమూత్రం, వేప కషాయంతో ఈ రైతులు స్వయంగా సేంద్రియ ఎరువులను తయారు చేసుకుంటున్నారు. వానపాములతో వర్మి కంపోస్టు తయారుచేస్తూ పంటలకు బలమైన పోషకాలను అందిస్తున్నారు. ఫలితంగా అధిక దిగుబడులు పొందుతున్నారు. క్రాప్స్‌ స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థ ఇచ్చిన శిక్షణతో ఏనెబావి గ్రామంలో ఇంటింటా వర్మి కంపోస్టు తయారీ కేంద్రాలు ఏర్పాటయ్యాయి. అప్పటినుంచి గ్రామాన్ని రసాయన రహిత గ్రామంగా పిలుస్తున్నారు. తక్కువ పెట్టుబడితో అధిక దిగుబడులు సాధించడానికి సేంద్రియ సేద్యమే కారణం అంటున్నారు ఈ గ్రామ రైతులు. ఎకరం కూరగాయల తోట సాగుకు 5 వేల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నారు. సేంద్రియ పంట కావడంతో మంచి ధర పలుకుతున్నది. దిగుబడులు అధికంగా రావడంతో రైతులు మంచి లాభాలు ఆర్జిస్తున్నారు. సరైన మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యం లేకపోవడం వల్ల సేంద్రియ వరి ధాన్యం, కూరగాయలను నగరాలకు తీసుకెళ్లి అమ్ముకోవాల్సి వస్తోందని రైతులు ఆవేదన చెందుతున్నారు. ప్రభుత్వం సబ్సిడీపై సేంద్రియ ఎరువులు అందించాలని రైతులు కోరుతున్నారు.
అవగాహన పెంచాలి
సేంద్రియ వ్యవసాయంపై రైతుల్లో ఉన్న అపోహలు తొలగించి, అవగాహన పెంచేందుకు ప్రభుత్వం కృషి చేయాలి. అధిక పెట్టుబడులతో రైతులను నష్టాల బాట పట్టిస్తున్న రసాయనిక ఎరువుల వాడకం పూర్తిగా మానుకునే విధంగా ప్రోత్సహించాలి. ఐదెకరాల్లో పదేళ్లుగా కందులు, కూరగాయల పంటలు వేసి లాభం పొందుతున్నాను.
– పొన్నాల తిరుమలేషం, రైతు
Credits : Andhrajyothi

వరి నారు ఎదగడం లేదు.. ఎందుకని?

రబీలో నారు ఎదగడం లేదు. ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోవాలి? అలాగే ఎరువుల యాజమాన్యంలో పాటించాల్సిన పద్ధతులేమిటి..?
– చెప్యాల పోచయ్య, రైతు, ఔరంగాబాద్‌
చలి ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల వరినారు ముడుచుకుపోయి రంగు మారి సకాలంలో ఎదగదు. దీని నివారణకు రెండు గ్రాములు కర్పెండ్‌జిమ్‌ లీటర్‌ నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయాలి. దీంతో పాటు రాత్రిపూట నారుమడిలో నీరు లేకుండా చూసుకోవాలి. నారు మీద ఎండుగడ్డి కప్పాలి. వీటన్నింటితో పాటు బాగా ఎండబెట్టిన పశువుల పేడను నారుమళ్లలో చల్లాలి. బాగా చినికిన ఎఫ్‌వైఎంను వేసుకోవాలి. నారుమడిలో 2 కిలోల యూరియా, 2 కిలోల డీఏపీ, 1 కిలో పొటాష్‌ వేయాలి. జింక్‌లోపం కనిపిస్తే 100-150 గ్రాముల సల్ఫైట్‌ను స్ర్పే చేసుకోవాలి. మడి నుంచి నారు తీసే పది రోజుల ముందు మూడు కిలోల కార్బొపురన్‌ గుళికలను వాడడం వల్ల మొగి పురుగు నుంచి పంటను రక్షించుకోవచ్చు. 25 రోజులు దాటిన నారుపై 1 లీటర్‌ వేప నూనె లేదా క్లోరోఫైరిఫాస్‌ను స్ర్పే చేసుకోవాలి. నాట్లు వేసుకునే ముందు వరి కొనలు తుంచి నాట్లు వేయాలి. ఈ పద్ధతుల ద్వారా వరి నారుమళ్లను రక్షించుకోవచ్చు.
– పరుశురాం నాయక్‌, జిల్లా వ్యవసాయాధికారి
– ఆంధ్రజ్యోతి ప్రతినిధి, మెదక్‌
Credits : Andhrajyothi

నారుమడిలో కలుపు నివారణ

రబీలో వరి పంటకి నారుమడి తయారీ, కలుపు నివారణకు ఏ చర్యలు తీసుకోవాలనే అంశంపై ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రైతాంగానికి ఆచార్య ఎన్‌.జి. రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయ శాస్త్రవేత్తలు ఈ దిగువ సూచనలు చేస్తున్నారు.
  • నారుమడిని వారం రోజుల వ్యవధిలో మూడు సార్లు దమ్ము చేసి చదును చేయాలి.
  • నీరు పెట్టడానికి, తీయడానికి వీలుగా కాలువలు తయారు చేసుకోవాలి.
  • ఆఖరి దమ్ములో ఐదు సెంట్లు నారుమడికి 2.2 కిలోల యూరియా, 6.25 కిలోల సింగిల్‌ సూపర్‌ ఫాస్ఫేటు, 1.7 కిలోల మ్యూరేట్‌ ఆఫ్‌ పొటాష్‌ వేయాలి.
  • విత్తిన 10-15 రోజుల తర్వాత పైపాటుగా 2.2 కిలోల యూరియాను నారుమడిలో చల్లుకోవాలి.
  • మొలక కట్టిన విత్తనాన్ని సెంటుకు 4 నుంచి 5 కిలోల చొప్పున ఎకరానికి 20-25 కిలోలు చల్లుకోవాలి. ఆకులు బయటికి వచ్చేసరికి నారుమడికి ఆరుతడులు పెట్టి తర్వాత నీరు నిలిచేట్టు చూడాలి.
  • విత్తిన 7-9 రోజులకు ఐదు సెంట్లు నారుమడికి 75 మిల్లీలీటర్లు బెం థియోకార్బ్‌ లేదా 80 మిల్లీలీటర్లు బ్యూటాక్లోర్‌ కలుపు మందుల్లో ఒక దాన్ని నారుమడిలో నీటిని తీసివేసి 10 లీటర్ల నీటిలో కలిపి పిచికారీ చేయాలి.

Credits : Andhrajyothi

రబీకి నీరు ప్రధానం

ఖరీఫ్‌లో వాతావరణం అనుకూలించక పంట వేయని రైతులు రబీ సాగుకు సిద్ధం అవుతున్నారు. ఈ తరుణంలో రబీకి అనువైన వంగడాల ఎంపిక, పంటల సాగులో యాజమాన్య పద్ధతులు చాలా ముఖ్యం అంటున్నారు ఆచార్య ఎన్జీ రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయ విస్తరణ సంచాలకుడు డాక్టర్‌ కె. రాజారెడ్డి.
రబీ సాగుకు రైతులు ఏవిధంగా సన్నద్ధం కావాలి?
ఖరీఫ్‌ పంట కోత పూర్తి కాగానే, రబీ సాగుకు మళ్లీ భూమిని సిద్ధం చేసుకోవాలి. నేల స్వభావాన్ని బట్టి పంటను ఎంచుకోవాలి. నీటి లభ్యతను గమనించాలి. నాణ్యమైన విత్తనాలను సేకరించుకోవాలి. వరి మాగాణుల్లో అయితే మినుము, పెసర వేసుకోవచ్చు. 7 లేదా 8 తడులు ఇవ్వగలిగేంత నీటి వనరులు ఉంటే మొక్కజొన్న, వేరుశనగ వేయవచ్చు.
ఈ సీజన్‌కు అనువైన వంగడాలు ఏవీ?
మినుములో పల్లాకు తెగులు తట్టుకునే టీబీజీ 104, ఎల్‌బీజీ 787, పీయూ 31. పెసరలో పల్లాకు తెగులు తట్టుకునే డబ్ల్యూజీజీ4, టీఎం96-2, ఎల్‌జీజీ 460. వేరుశనగలో కదిరి6, కదిరి9, నారాయణి, ధరణి, కదిరి హరితాంధ్ర, కదిరి 7-8(బోల్ట్‌), అమరావతి, చిత్రావతి. కాలపరిమితి 105-110 రోజులు. శనగలో జేజీ 11, ఎన్‌బీఈజీ 49, ఎన్‌బీఈజీ 47. వరిలో ఎంటీయూ 1156, కాటన్‌దొర సన్నాలు, ఎన్‌ఎల్‌ఆర్‌ 34449, ఎంటీయూ 1121(శ్రీధృతి) రకాలు రబీ సీజన్‌కు అనువైనవి.
సాధారణంగా ఏ పంట అయినా భూసారాన్ని బట్టి వేసుకోవాలి. భూసార పరీక్షల ఫలితాల ప్రకారం సూక్ష్మపోషకాల లోపాలను నివారించుకుని, తమకు అనువైన పంటలు వేసుకోచ్చు. ఇం దుకు సమీపంలోని పరిశోధన స్థానం/ ఏరువాక కేంద్రం/ కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని సంప్రదించి, శాస్త్రవేత్తల సూచనలు పాటించాలి. విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధన స్థానాల ద్వారా బ్రీడర్‌ సీడ్‌ను ఏపీ సీడ్స్‌కు సరఫరా చేస్తారు. ఏపీ సీడ్స్‌ అభివృద్ధి చేసిన ఫౌండేషన్‌, సర్టిఫైడ్‌ విత్తనాలను రైతులకు అందిస్తారు.
రబీలో ఏ పంటలు లాభదాయకం?
రబీలో ఆరుతడి పంటలు లాభదాయకం. మొక్కజొన్న, మినుము, పెసర, శనగ, వేరుశనగ వంటి రకాలు. మొక్కజొన్న సరాసరి దిగుబడి 35-40 క్వింటాళ్లు వస్తుంది. మినుము 6-8 క్వింటాళ్లు, పెసర 5-6 క్వింటాళ్లు, శనగ 10-12 క్వింటాళ్లు, వేరుశనగ 2 లేదా 3 నీటితడులు అందిస్తే, 13-15 క్వింటాళ్ల దిగుబడి వస్తుంది. రబీ సీజన్‌ వర్షాకాలం కాదు కాబట్టి మాగాణుల్లో కాలువల నీటి లభ్యత, మెట్టలో కుంటల్లో నీటి నిల్వలను ఉపయోగించుకోవాలి. వరికి బదులు ఆరుతడి పంటలు మేలు.
పరిశోధన ఫలితాలను రైతులకు ఏవిధంగా అందిస్తున్నారు?
వ్యవసాయ పంచాంగం, ప్లాంటిక్స్‌ వంటి యాప్‌లను రైతులు వినియోగించుకోవాలి. పరిశోధన స్థానాలు, ఏరువాక కేంద్రాలు, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాల్లో శాస్త్రవేత్తలు రైతుల సందేహాలు తీరుస్తారు. వ్యవసాయ శాఖ, ఆత్మా ప్రాజెక్టు ద్వారా చంద్రన్న రైతు క్షేత్రాలు ఏర్పాటుచేసి, పంటల యాజమాన్యంపై సూచనలు ఇస్తున్నాం.
అన్నపూర్ణ కృషి ప్రసారసేవ టోల్‌ ఫ్రీ నంబరు 1800 425 3141 ద్వారా రాష్ట్రంలోని 13 జిల్లాల రైతులు నేరుగా శాస్త్రవేత్తలతో మాట్లాడి సందేహాలు నివృత్తి చేసుకోవచ్చు. ఫార్మర్‌ కాల్‌ సెంటర్‌ 1800 425 0430 ద్వారా కూడా రైతుల ప్రశ్నలకు సమాధానాలిస్తాం.
Credits : Andhrajyothi

శనగకు తెగుళ్లు..రైతు గుండెల్లో రైళ్లు

కర్నూలు జిల్లాలో 1.35 లక్షల హెక్టార్లలో పప్పుశనగ సాగవుతున్నది. తాజాగా తెగుళ్లు రైతుల గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తిస్తున్నాయి. తెగుళ్లతో పంట ఎండిపోతున్నది. ఆలూరు మం డలం మొలగవెల్లి గ్రామానికి చెందిన రైతు చౌడప్ప ఎనిమిది ఎకరాలలో పప్పుశనగ సాగు చేశారు. విత్తనం, పురుగు మందులు, సేద్యం తదితర ఖర్చుల రూపంలో ఎకరాకు రూ.15 వేల చొప్పున రూ.1.20 లక్షలు పెట్టుబడి పెట్టారు. పైరు ఎదుగుదల చూపి ఎకరాకు 8 నుంచి 10 క్వింటాళ్ల దిగుబడి వస్తుందని ఆశించారు. పైరు పూత దశలో పచ్చపురుగు, లద్దెపురుగు ఆశించింది. దీంతో పైరు ఎండిపోతోందని ఆ రైతు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మార్కెట్‌లో కొనుగోలు చేసే మందులు నకిలీవి కావడంతో వాటిని పిచికారీ చేసినా ఫలితం వుండటం లేదని రైతులు వాపోతున్నారు.
వ్యవసాయాధికారులు చేల వైపు కన్నెత్తి చూడడం లేదని పలువురు ఆరోపిస్తున్నారు. ఏ మందు వాడాలో సూచనలు ఇచ్చేవారు లేరని, పరిస్థితి ఇలానే కొనసాగితే ఎకరాకు రెండు క్వింటాళ్ల దిగుబడి కూడా వచ్చే అవకాశం లేదని అంటున్నారు.
– ఆంధ్రజ్యోతి ప్రతినిధి, కర్నూలు
సూచన మేరకే మందులు వాడాలి
పప్పుశనగ పైరును పచ్చపురుగు, లద్దెపురుగు ఆశించాయి. పంటలు ఎండిపోతున్నాయి ఎండిన పంట సాళ్లలో డవీస్పిన్‌ అనే మందును లీటర్‌ నీటికి ఒక గ్రాము చొప్పున ఎకరాకు 200 గ్రాములు భూమి పూర్తిగా తడిచేలా పిచికారీ చేయాలి. పచ్చపురుగు, లద్దెపురుగు నివారణకు నివాల్‌ జరాన్‌ అనే మందును లీటర్‌ నీటికి ఒక మి.లీ కలిపి ఎకరాకు 200 మి.లీలు పిచికారీ చేయాలి. లేదా పైనోప్యాడ్‌ అనే మందును లీటర్‌ నీటికి 0.3 మి.లీలు చొప్పున ఎకరాకు 60 మి.లీలు పిచికారీ చేయాలి. రైతులు వ్యాపారుల వద్ద పురుగు మందులు కొనుగోలు చేయకుండా వ్యవసాయాధికారులు సూచించిన మందులనే పిచికారీ చేయాలి.
– డాక్టర్‌ ప్రసాద్‌బాబు, ప్రధాన శాస్త్రవేత్త, బనవాసి కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం
Credits : Andhrajyothi

నకిలీ విత్తనాలు..పారాహుషార్

  • ఏటా వేల కోట్లు నష్టపోతున్న రైతులు.. సొంత విత్తనం మేలంటున్న నిపుణులు
విత్తనం రైతుకు, సాగుకు ప్రాణం. అధిక దిగుబడులకు మూలం. పూర్వం రైతులు సొంతంగా విత్తనాలు తయారుచేసుకునే వారు. హైబ్రీడ్‌ విత్తనాలు వచ్చాక విత్తనాల తయారీ, అమ్మకాలు కార్పొరేట్‌ కంపెనీల చేతుల్లోకి వెళ్లాయి. క్షేత్ర స్థాయిలో ఎటువంటి పరిశోధనలు లేకుండానే, ఆకర్షణీయమైన ప్యాకింగ్‌, ప్రకటన ల ఆర్భాటంతో నాణ్యత లేని విత్తనాలను రైతులకు అంటకడుతున్నారు. నకిలీ విత్తనాల వల్ల ఏటా వేల కోట్ల రూపాయలు రైతులు నష్టపోతున్నారు.
రైతులకు అందుబాటులో వున్న విత్తనాలలో రెండు రకాలున్నాయి. ప్రభుత్వ విత్తనం: వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థలలో శాస్త్రవేత్తలు ఏళ్ల తరబడి పరిశోధనలు చేసి విత్తనాలను తయారు చేస్తారు. వీటిని ఆయా పరిశోధన సంస్థలు, వ్యవసాయ కళాశాలలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన ఎపి సీడ్స్‌ ద్వారా రైతులకు అమ్ముతుంటారు
ప్రైవేటు విత్తనం: ప్రైవేటు, కార్పొరేట్‌ సంస్థలు తయారుచేసే విత్తనాలు. నిబంధనల మేరకు సుమారు 15-20 ఎకరాలు భూమి ఉండాలి. దానిలో పండించి పరిశోధనలు చేసిన విత్తనాలను పరిశీలించడానికి ఎజిబిఎ్‌ససి, ఎంఎ్‌ససి చదివిన నిపుణులైన బ్రీడర్‌ను ఆయా సంస్థలు ఎంపిక చేయాలి. ఆ బ్రీడర్‌ ఆధ్వర్యంలో తయారైన, పరిశోధించిన విత్తనాలను మార్కెట్‌లోకి విడుదల చేయబోయే ముందు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థల శాస్త్రవేత్తలు, వ్యవసాయ శాఖ అధికారుల బృందం పరిశీలించాలి. నాణ్యత, ఉత్పత్తిని పరిశీలించిన తరువాత ఆ రకాలను మార్కెట్‌లోకి అమ్మడానికి అనుమతులు ఇవ్వాలి. సుమారు 2-3 ఏళ్లు ఈ రకం విత్తనాలపై ఎటువంటి ఫిర్యాదులు లేకపోతే ఆ కంపెనీ రకాలకు పూర్తి స్థాయి అమ్మకాల లైసెన్సులు ఇస్తారు.
ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో పరిశోధనలు, అభివృద్ధి (ఆర్‌ అండ్‌ బి – రీసెర్చ్‌ అండ్‌ డెవల్‌పమెంట్‌) లేకుండానే విత్తన కంపెనీలకు అనుమతులు ఇస్తున్నారు. దరఖాస్తులో తెలిపిన సర్వే నెంబర్లను పరిశీలించడం లేదు. ఒకే సర్వే నెంబర్‌ పేరుతో 3-4 విత్తన కంపెనీలు ఉంటున్నాయి. వీటితో పాటు ఈ కంపెనీలన్నింటికీ ఒకే బ్రీడర్‌ ఉంటున్నారు. రైతులకు ఆకర్షణీయమైన ప్యాకెట్‌లతో, వ్యాపార ప్రకటనలతో విత్తనాలను రైతులకు అమ్ముతున్నారు. కొన్ని సందర్భాల్లో విత్తనాలు మొలక రాకపోయినా, పంట పండకపోయినా కంపెనీలు సరిగా స్పందించడం లేదు. రైతులకు న్యాయం చేయాల్సిన వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు కంపెనీల కొమ్ముకాస్తున్నారు.
జాగ్రత్తలు ఇలా…
  • రైతులు విత్తనాలను లైసెన్సు పొందిన డీలర్ల నుంచి మాత్రమే కొనుగోలు చేయాలి
  • జిన్నింగ్‌/లూజు పత్తి విత్తనాలను కొనుగోలు చేయరాదు.
  • బిల్లులో కొనుగోలు చేసిన తేదీ, విత్తనరకం, పరిమాణం, లాట్‌ నెంబర్‌, నమోదు చేయించి బిల్లును దాచుకోవాలి.
  • విత్తనాలు కొనుగోలు చేసిన తరువాత మొలక శాతాన్ని పరీక్షించుకోవాలి. మొలక శాతం తక్కువగా ఉంటే విత్తనాలను తిరిగి డీలర్‌కు ఇవ్వవచ్చు.
  • రైతులు బీటీ విత్తనాలతో పాటు నాన్‌ బీటీ పత్తి విత్తనాలు పొలంలో నాటటం ద్వారా కాయ తొలిచే పురుగుల తీవ్రతను తగ్గించుకోవచ్చు.
  • గ్రామాల్లో బిల్లు లేకుండా అమ్మితే మండల వ్యవసాయ వ్యవసాయ శాఖ అధికారి (ఎంఎవో) లేదా సహాయ సంచాలకులు (ఏడీ) లేదా జిల్లా కలెక్టరేట్‌లోని టోల్‌ ఫ్రీ నెంబర్‌ 1800-425-4099కు ఫిర్యాదు చేయాలి..
  • ఏ డీలర్‌ అయినా ఎక్కువ ధరకు విత్తనాలు అమ్మితే సంబంధిత మండల వ్యవసాయ అధికారి, ఏడీలకు ఫిర్యాదు చేయాలి. నకిలీ, లూజు విత్తనాలు అమ్ముతున్నట్లు సమాచారం తెలిపిన వారికి ప్రభుత్వం రూ. 10వేలు పారితోషికంగా ఇస్తుంది.  – ఆంధ్రజ్యోతి ప్రతినిధి, గుంటూరు
పంట నుంచే సేకరించాలి
సాగులో విత్తనాలకు 20 శాతం ఖర్చవుతుంది. రైతుల వారు పండించిన పంటలో 2 నెలల ముందు బలమైన కంకులు, గుబ్బలు ఉన్న వాటిని సేకరించాలి. దాని ద్వారా విత్తనాలను తీసుకొని వాటిని శుద్ది చేసి భద్రపరుచుకోవాలి. ఈ విత్తనాలు వాడుకుంటే రైతుల డబ్బు ఆదా కావడంతో పాటు నకిలీ విత్తనాల బెడదను తగ్గించుకోవచ్చు. రైతులు హైబ్రీడ్‌ విత్తనాలపై వ్యామోహం తగ్గించుకోవాలి.
– డాక్టర్‌ పావులూరి రత్నప్రసాద్‌, ఎడిఆర్‌, లాం వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రం
Credits : Andhrajyothi

లోన్‌ తీసుకుంటే బీమా వున్నట్టే

రైతు పంట బీమాకి సంబంధించి రైతులకు అవగాహన లేక చాలా నష్టపోతున్నారు. బ్యాంకుల్లో రుణాలు తీసుకున్న వారందరికీ డిఫాల్ట్‌గా ఇన్సూరెన్స్‌ తీసుకోవాలనే కేంద్ర నిబంధనతో ఇప్పుడు ఏ బ్యాంకు నుంచైనా రైతులు రుణాలు తీసుకుంటే ఇన్సూరెన్స్‌ చెల్లించారన్నమాటే. దీనిని క్లెయిమ్‌ చేసుకోవాలన్నా తేలికే. టోల్‌ ఫ్రీ నంబర్‌ 1800-2000- 5544కి కాల్‌ చేసి వివరాలు నమోదు చేసుకోవాలి.
ఈ ఇన్సూరెన్స్‌ (ప్రస్తు తం చోళమండలం) కంపెనీ వారు రైతు పుట్టిన తేదీ, మొబైల్‌ నెంబర్‌, పేరు, గ్రామం, మండలం, జిల్లాతో పాటు ఏ బ్యాంకులో రుణం తీసుకున్నారు, ఏ కారణాలతో పంట నష్టం జరిగిందనే అంశాలు తెలుసుకొని మన క్లెయిమ్‌ను రిజిస్టర్‌ చేస్తారు. ఓ నంబర్‌ కూడా ఇస్తారు. పది రోజుల్లోగా సంబంధిత అధికారి మన పంటను పరిశీలించి నష్టాన్ని అంచనా వేసి రైతుకు డబ్బులు చెల్లించాలి. బ్యాంకులో రుణం తీసుకున్నప్పుడే ఇన్సూరెన్స్‌ కట్‌ అవుతుంది. ఆ స్లిప్‌ను తీసుకోవాలి. మనం రుణం తీసుకున్న భూమిలో ఏ పంట వేస్తున్నామో, దానినే ఇన్సూరెన్స్‌ ఫారంలో నమోదు చేయాలి. పంట దెబ్బతింటే ఫోటోలు తీసి మండల వ్యవసాయ అధికారికి కూడా పంపించవచ్చు.
నిర్లక్ష్యం జరుగుతోంది ఇలా …
రుణం తీసుకున్నప్పుడు ఇన్సూరెన్స్‌ చెల్లించిన విషయం రైతులకు అధికారులు చెప్పడం లేదు. దానికి సంబంధించిన స్లిప్పు ఇవ్వడం లేదు. రుణం తీసుకున్న భూమిలో ఏ పంట వేస్తారన్న విషయాన్ని అధికారులు అడగడం లేదు. ఒకవేళ ఇన్సూరెన్స్‌ ఫారంలో నమోదు చేసిన పంట కాకుండా వేరే పంట వేస్తే ఇన్సూరెన్స్‌కు ఆ రైతు అనర్హుడవుతున్నాడు. వ్యవసాయాధికారులు ఏయే గ్రామాల్లో పంట నష్టం జరిగిందో పరిశీలించి ఇన్సూరెన్స్‌ అధికారులకు సమాచారమివ్వాలి. ఆ అధికారులు ఆయా ప్రాంతాల్లో పర్యటించి పంట నష్టాన్ని అంచనా వేసేలా చూడాలి. కానీ అలా జరగడం లేదు. ఈ అంశాలను దృష్టిలో వుంచుకుని రైతులంతా తప్పనిసరిగా పంట బీమా చేయించాలి. బ్యాంకుల నుంచి రుణం తీసుకునేవారు కూడా పంట బీమా తీసుకునే అవకాశం వుందని గుర్తుంచుకోవాలి.
Credits : Andhrajyothi

రైతుల మరణాలు సిగ్గుచేటు!

  • క్రిమిసంహారకాలు చల్లుతూ మరణిస్తున్న రైతన్నలు
గిట్టుబాటు ధరలు రాక రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. క్రిమి సంహారకాలు రైతన్నలను, వ్యవసాయ కూలీలను బలితీసుకుంటున్నాయి. కారణం ఏమిటింటారు?
దేశానికి అన్నం పెట్టే రైతు ఆత్మహత్య చేసుకోవాల్సి రావడం ప్రభుత్వాల వైఫల్యానికి నిదర్శనం. అంతేకాదు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో పదుల కొద్దీ రైతులు, మహారాష్ట్రలోని విదర్భ ప్రాంతంలో 40 మందికి పైగా రైతులు ఇటీవల పొలాలకు పురుగుల మందులు చల్లుతూ మరణించారు. రెండేళ్లుగా ఇలాంటి మరణాలు నమోదువుతున్నా ఈ ఏడాది ఎక్కువ మంది మరణిస్తున్నారు. 2002-2004 సంవత్సరాల మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పురుగు మందులు చల్లుతూ పెద్ద సంఖ్యలో రైతులు మరణించారు.
అప్పట్లో వరంగల్‌లో ఎంతోమంది రైతులు పురుగుల మందులకు బలయ్యారు. ఇప్పడు మళ్లీ ఆ పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. మహారాష్ట్రలో కొన్ని పెస్టిసైడ్స్‌ కంపెనీలు నిషేధించిన మందులు వాడుతున్నట్లు చెబుతున్నారు. ప్రపంచం అంతా నిషేధించిన క్రిమిసంహారకాలను మన దేశంలో మాత్రం అడ్డూఅదుపూ లేకుండా రైతులకు విక్రయిస్తూ వారి ప్రాణాలతో చెలగాటం ఆడుతున్నారు. పెస్టిసైడ్స్‌ డబ్బాల మీద ప్రమాద సూచికలను తప్పనిసరిగా కలర్‌లో ముద్రించాలి. మన రాష్ట్రంలో కొన్ని కంపెనీలు ఈ నిబంధనలు పాటించడం లేదు. పైగా రైతులు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి కానీ సూచికల లేబుల్స్‌ వల్ల ప్రయోజనం ఏముంటుందని వాదించడం కంపెనీల బాధ్యతారాహిత్యానికి నిదర్శనం.
రైతు మరణాలు ఈ ఏడాది ఎందుకు ఎక్కువగా జరుగుతున్నాయి?
ఈ ఏడాది ఉష్ణోగ్రతల్లో తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులు వుండటంతో ప్రత్తి రైతును తెగుళ్లు విపరీతంగా పీడిస్తున్నాయి. దాంతో అధిక మోతాదులో రైతులు పెస్టిసైడ్స్‌ వాడుతున్నారు. తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోకుండా క్రిమిసంహారకాలు స్ర్పే చేయడం రైతుల మరణానికి ఒక కారణం. ప్రత్తి రైతులు దీర్ఘకాలంగా అధిక మొత్తంలో క్రిమి సంహారకాలను వాడటం కూడా ఈ విపత్తుకు కారణం కావచ్చు. క్రిమి సంహారకాల ప్రభావం పంట మీద, నేల మీద ఏళ్ల తరబడి వుంటుంది. తరచూ క్రిమిసంహారకాలు చల్లడం వల్ల విషపదార్థాల ప్రభావం అధికమై రైతుల్ని బలితీసుకుంటున్నాయి.
రైతులు ముందు జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకున్నా మరణాలు ఎందుకు జరుగుతున్నాయి?
పొలంలో క్రిమిసంహారకాలు చల్లే రైతులు హెల్మెట్‌ ధరించాలి. ప్లాస్టిక్‌ దుస్తులు ధరించాలి. ఈ ఎండలకు హెల్మెట్‌ వేసుకుని, ప్లాస్టిక్‌ దుస్తులు ధరించి పనిచేయడం చాలా కష్టమైన పని. వర్షాకాలంలో చివరకు అక్టోబర్‌లో కూడా ఈ ఏడాది ఎండలు తీవ్రంగా వున్నాయి. ఫలితంగా చెమట ఎక్కువగా వస్తున్నది. ఉదయం లేదా సాయంత్ర వేళల్లో కాకుండా ఎండ అధికంగా వుండే వేళల్లో మందులు చల్లడం కూడా విపత్తుకు కారణం.
పెస్టిసైడ్స్‌ చల్లే రైతులకు ఎలాంటి అనారోగ్య సమస్యలు వచ్చే అవకాశం వుంది?
క్రిమి సంహారకాలు చల్లడం వల్ల రైతులు మరణించడమనేది బయటకు కనిపించే దుష్పరిణామం. పెస్టిసైడ్స్‌ వల్ల కనిపించని ఎన్నో చెడుపరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. పెస్టిసైడ్స్‌ చల్లే రైతుల్లో కిడ్నీ, నేత్రాలు, చర్మసంబంధ సమస్యలు, జీర్ణకోశ సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం వుంది.
రైతులే కాదు ఎక్కువ కాలం పాటు రసాయనాలతో పండించిన ఆహార పదార్థాలు తినే ప్రజలు కూడా తీవ్ర అనారోగ్యం పాలవడం తథ్యం. నిషేధించిన క్రిమిసంహారకాలను విక్రయించకుండా వ్యవసాయ శాఖ సత్వర చర్యలు తీసుకోవాలి. వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు చీడపీడల్ని తట్టుకునే వంగడాలు కనుగొనాలి. పెస్టిసైడ్స్‌ వినియోగంపై రైతుల్లో మరింత అవగాహన పెంచాలి. క్రిమి సంహారకాల వినియోగం ఓ విషవలయం. వాటి వల్ల చీడపీడలు తగ్గకపోగా పెరిగిపోతున్నాయి. రైతులు పెస్టిసైడ్స్‌ వాడకానికి స్వస్తి చెప్పాలి. సహజ సేద్యమే రైతులకు, ప్రజలకు శ్రేయస్కరం.
గిట్టుబాటు ధరలు రాక రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకోవాల్సి రావడం, టెక్నాలజీ పెరిగిపోయిన ఈ కాలంలో కూడా పంటలకు వేసే పురుగుల మందుల కారణంగా రైతులు మరణించడం దారుణమన్నారు సుస్థిర వ్యవసాయ కేంద్రం సారథి డాక్టర్‌ జి.వి.రామాంజనేయులు. పురుగుల మందుల కంపెనీల అక్రమాలకు కళ్లెం వేయడం వ్యవసాయ శాఖ తక్షణ కర్తవ్యం అంటున్నారాయన.
Credits : Andhrajyothi